Mysterieuze sloot en schuur ontdekt bij opgravingen Hogekwartier (update 7-7-2011)

Vrijdag 27 mei 2011 Dit nieuwbericht hoort bij: Hogekwartier

In het kader van de ontwikkeling van de Hogekwartier is in dit voorjaar archeologisch onderzoek uitgevoerd rond het fietspad tussen de Zwaluwenstraat en de Hogeweg.

De locatie ligt op een dekzandrug - een natuurlijke verhoging in het landschap -  en in het verleden zijn op deze ruggen bij Amersfoort vaak prehistorische vondsten en sporen van bewoning aangetroffen. Zo ook hier. Aardewerkscherven en paalsporen van een schuurtje (spieker) uit de IJzertijd bewijzen dat rond het begin van onze jaartelling mensen op de hoge gronden langs de tegenwoordige Hogeweg hebben gewoond. Hierna is de omgeving lang woeste grond geweest maar vanaf de Late Middeleeuwen (ca. 1200 na Chr.) werd het benut als weidegrond en als bouwland. In de 18de eeuw stond aan de Hogeweg een schuur waarvan we de paalsporen hebben teruggevonden. De schuur was 10 m breed, tenminste 30 m lang en de houten palen stonden op bakstenen poeren in de grond. Rond de Hogeweg waren in die tijd veel tabaksplantages aanwezig en misschien zijn de sporen afkomstig van een tabaksschuur.

De vondst, die de opgravers van het Centrum voor Archeologie het meest verbaasde, betrof een 8 m brede sloot of gracht ten oosten van het fietspad. Het was geheel opgevuld met schoon zand en had een diepte van 1.80 m. Alleen op de bodem lagen wat sliblaagjes wat ons deed vermoeden dat de sloot nooit lang heeft gefunctioneerd. De vondsten uit de vulling,  zoals ijzerresten, fragmenten van glazen ramen,  geëmailleerd vaatwerk en potscherven, waren recent. De brede sloot is echter op geen enkele oude kaart terug te vinden. Maar wél op een luchtfoto gemaakt door de Royal Air Force op 8 april 1945. Hier is op precies de plek waar wij het aantroffen een brede sloot of gracht te zien tussen de Hoge- en de Lageweg. De sloot is donker op de foto maar bij de Hoge- en de Lage weg is het wit alsof de sloot juist wordt dichtgegooid met schoon zand. Heeft de sloot of gracht een functie gehad in de Grebbelinie rond het Valleikanaal? Archiefonderzoek heeft tot nu toe niets opgeleverd maar we gaan door.

Update (7-7-2011)

Archeologisch veldonderzoek bestaat vaak uit twee delen; eerst een zogenaamd IVO-P (Inventariserend VeldOnderzoek middels Proefsleuven) en daarna, als daar aanleiding voor is, een vervolgonderzoek (DO - Definitief Onderzoek), waarbij grote vlakken worden opgegraven. In dit geval aan de Hogeweg heeft het IVO-P voldoende informatie opgeleverd en was er geen aanleiding om te veronderstellen dat zich binnen de rest van het onderzoeksgebied nog archeologische sporen bevinden. Vandaar dat het onderzoek nu afgerond is; de proefsleuven waren voldoende.

Inmiddels heeft archiefonderzoek duidelijkheid gegeven over de brede sloot. We kunnen nu met zekerheid zeggen dat het een anti-tankgracht is geweest. Deze gracht was onderdeel van de Grebbelinie en moest er voor zorgen dat tanks Amersfoort niet vanuit het oosten konden bereiken.